Αμβούργο: Καταλήψεις και απαγορευμένες ζώνες

Τα πρόσφατα επεισόδια στο Αμβούργο, με τις διαμαρτυρίες και τις συγκρούσεις για τα σχέδια εκκένωσης της κατάληψης Rote Flora, είναι διδακτικά από πολλές πλευρές.

roteflora1Αρχικά, μπορεί κανείς ν’ αντιληφθεί την στρατηγική σημασία που αποδίδει το κράτος στην επιβολή της ισχύος του και στην κήρυξη του δημόσιου χώρου ως χώρο «επικίνδυνης ζώνης». Η στρατιωτικοποίηση της κοινωνικής ζωής, ως το μέτρο των σύγχρονων πολιτευμάτων, είναι εμφανής και στην περίπτωση της Rote Flora.

Ο πειραματισμός των γερμανικών αρχών πάνω σ’ ένα πληθυσμό, με διαφορετικές πολιτικές επιρροές (από μια «φιλελεύθερη», ρεφορμιστική αριστερά ως τους πιο ριζοσπαστικούς, αυτόνομους και αναρχικούς) και με πολιτικές δράσεις που φαίνεται να ενοχλούν τις ελίτ και τους μπιζναδόρους της πόλης, δεν είναι μόνο μια εικόνα αλλά ένα βίωμα, μια πολιτική κατάσταση.

Επιπλέον, η συμμαχία συλλογικοτήτων με διαφορετικές πολιτικές αναφορές  απέναντι στο κρατικό «έτσι θέλω» είναι ένα αναμφισβήτητο γεγονός, το οποίο αν και δεν είναι του παρόντος, χωράει πολλή (και όχι απαραίτητα με γκρίνιες) συζήτηση.

Στη Γερμανία η κατάληψη της Rote Flora είναι (απ’ όσο γνωρίζουμε) η τελευταία «παράνομη» κατάληψη. Εκείνη η παράδοση των καταλήψεων, στις δεκαετίες του ’80 και του ’90, δεν είναι  σήμερα η ίδια. Οι περισσότερες καταλήψεις μπήκαν στη διαδικασία να συνομιλήσουν με τις κρατικές αρχές ή με τους ιδιοκτήτες των κτιρίων και συμφώνησαν, είτε να αγοράσουν τον χώρο είτε να δώσουν κάποιο χαμηλό νοίκι.

Η πίεση που ασκήθηκε κάθε φορά εξαρτιόταν από τις προθέσεις των καταληψιών όσο και από την ανοχή (δηλαδή  τις προθέσεις) των κρατικών αρχών. Στο Αμβούργο, όπου  οι καταλήψεις είχαν μια έντονη παρουσία και επιρροή στο κοινωνικό πεδίο, η πίεση ήταν ιστορικά πιο μεγάλη.

Τη δεκαετία του ΄80 για παράδειγμα  υπήρχε το δόγμα του  Alfons Pawelczyk, υπουργού Εσωτερικών και δημάρχου του Αμβούργου, ο οποίος έλεγε ότι όλες οι καταλήψεις έπρεπε να εκκενωθούν από την αστυνομία εντός 24 ωρών, για να σταματήσουν ακόμη και την πιο μικρή απόπειρα που θα δημιουργήσει «σκηνικό κατάληψης».

Σήμερα η Rote Flora διακηρύττει ότι δεν την ενδιαφέρει ποιος είναι ο ιδιοκτήτης του κτιρίου. Αυτό δεν εμπόδισε αρκετούς αλληλέγγυους καταληψίες της «νέας γενιάς» να σταθούν στο πλευρό της και να συγκρουστούν.

roteflora2  Μερικοί από αυτούς παραδέχονται ότι οι νέες καταλήψεις -που έχουν κι αυτές τις ενοχλήσεις τους- έχουν συμβιβαστεί, ότι έχουν χάσει το πρόσημο των «παλιών», πιο συγκρουσιακών καταλήψεων. Άλλοι πάλι βλέπουν μια μεταμόρφωση της παράδοσης των δεκαετιών του 80 και του 90.

Η όποια εξασφάλιση μη ενόχλησης από το κράτος, είναι για μερικούς το αντάλλαγμα της αυτονομίας ενός στεκιού και της αυτοδιαχείρισής του.

Είναι κι αυτή μια τεράστια συζήτηση.

Στις αρχές Γενάρη λοιπόν και εν μέσω των συγκρούσεων για τη Rote Flora επικοινωνήσαμε με την Zomia, μια κατάληψη σε τροχόσπιτα στο Αμβούργο.

Ρωτήσαμε ορισμένα πράγματα.

                         – – – –

Για αρχή, πείτε μας δυο κουβέντες για την Zomia. Τι ακριβώς είστε;

zomia Η Ζomia είναι ένα από τους έξι «εναλλακτικούς χώρους τροχόσπιτων» στο Αμβούργο. Πρόκειται για χώρους εναλλακτικής υποκουλτούρας όπου οι άνθρωποι ζουν από κοινού σε τροχόσπιτα τσίρκων ή κατασκευών, σε ιστορικά φορτηγά κ.λπ. – εκτός βέβαια από το να προσφέρουν στέγη χαμηλού κόστους  στο πλαίσιο ενός αυτόνομου τρόπου ζωής (‘φτιάξτο μόνος σου’), η Ζomia προσπαθεί να λειτουργήσει σαν μια ανεξάρτητη πολιτισμική μονάδα, προσφέροντας μη εμπορευματοποιημένες συναυλίες, κοινοτικές κουζίνες, συζητήσεις και άλλες τέτοιες παρόμοιες δράσεις.

Αυτοί οι χώροι είναι μάλλον συνηθισμένα φαινόμενα στις μεγάλες γερμανικές πόλεις και έχουν τις ρίζες τους στην κοινότητα καταλήψεων της δεκαετίας του ‘80. Ο δικός μας χώρος είναι 3 ετών˙ ξεκίνησε με μια κατάληψη εγκαταλειμμένης δημόσιας περιουσίας.

Μετά από δύο χρόνια προστριβών μεταξύ των ανθρώπων του τροχόσπιτου και των αρχών της πόλης, έπειτα από τέσσερις μετακινήσεις και διαμαρτυρίες καθώς και έκθεση στο κοινό και τα media, μεταφερθήκαμε σ’ ένα αχρησιμοποίητο χώρο, πρώην πάρκινγκ, πάρα πολύ κεντρικά του Αμβούργου. Εκεί υπογράψαμε ένα συμβόλαιο περιορισμένης διάρκειας με την πόλη (διότι πληρώνουμε κάποιο νοίκι).


Τα πρόσφατα γεγονότα στο Αμβούργο δεν είναι φυσικά ένα μιντιακό γεγονός, υπάρχει μια ολόκληρη ιστορία από πίσω, έτσι δεν είναι; Μπορείτε να σχολιάσετε αυτή τη σύγκρουση των καταληψιών με το κράτος; Ποια η πολιτική προέλευση/σύνθεση
των πρώτων;

 Αυτή είναι μια ερώτηση που σηκώνει πολύ συζήτηση, είναι λίγο δύσκολο να απαντηθεί. Και βέβαια υπάρχει μια διαρκής πάλη μεταξύ των αρχών και του φάσματος της ριζοσπαστικής αριστεράς η οποία τώρα ασχολείται με ζητήματα όπως αυτό της κατάληψης Rote Flora,  με την υποστήριξη προσφύγων από αντιρατσιστική σκοπιά και με τοπικές δράσεις κατά του εξευγενισμού (gentrification) πρώην «εναλλακτικών» γειτονιών.

Θεωρούμε ότι σ’ αυτό το πλαίσιο πολλοί ακτιβιστές θεωρούν τους εαυτούς τους ως ριζοσπάστες αριστεροί ή αντιφασίστες. Την ίδια στιγμή, υπάρχουν αναρχικές ομάδες όπως επίσης και ακτιβιστές της «φιλελεύθερης αριστεράς» σε μία συμμαχία συλλογικοτήτων που αντιμάχεται κυρίως διαδικασίες gentrification.

Είναι η Rote Flora η τελευταία κατάληψη που υπάρχει στο Αμβούργο; Πως αξιολογείτε την πρόσφατη εκκένωσή της;

Ακριβώς, είναι η τελευταία κατάληψη. Στο μεταξύ, οι περισσότερες καταλήψεις του παρελθόντος νομιμοποιήθηκαν ενώ οι καινούριες είναι μάλλον δύσκολο να ευδοκιμήσουν μέσα στην πόλη.

Η Rote Flora λειτουργεί ταυτόχρονα σαν ένας ανεξάρτητος χώρος σκέψης αλλά και σαν ένα εναπομείναν σύμβολο. Η συμβολική σημασία είναι τεράστια, γι’ αυτό η πρόσφατη απειλή προκάλεσε τόσο μεγάλο ενδιαφέρον. Ακόμη δεν έχει γίνει εκκένωση όμως˙ η πόλη πούλησε το κτίριο σ’ έναν ιδιώτη 12 χρόνια πριν και μετά από χρόνια σιωπής αυτός ο τύπος διακηρύσσει το συμφέρον του στο να χρησιμοποιήσει την Rote Flora για να φτιάξει ένα νέο κτίριο (aρκετοί πιστεύουν ότι θέλει να πιέσει τις αρχές να επαναγοράσουν την Rote Flora με πολύ υψηλό τίμημα).

Πως αντιλαμβάνεστε την πολιτική της «επικίνδυνης ζώνης»;

Αυτή η πολιτική είναι ένα πολύ ειδικό κομμάτι του αστυνομικού δίκαιου στην πόλη του Αμβούργου (δεν υπάρχει σε άλλα κρατίδια), η οποία επιτρέπει τον έλεγχο σε πολίτες που δεν είναι ύποπτοι για κάτι. Αυτή η μεταχείριση επιτίθεται στα πολιτικά δικαιώματα˙ είναι ένα εργαλείο καταστολής μια αστυνομίας που καυχιέται.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών η γειτονιά μας πλημμύρισε με ένστολους, ωστόσο, την ίδια στιγμή υπήρχαν διαμαρτυρίες κατά της ζώνης. Στα γερμανικά media το θέμα εισέπραξε κυρίως αρνητική κριτική και προς το παρόν φαίνεται ότι οι αρχές της πόλης μαζί με την αστυνομία απέτυχαν ως προς τις προθέσεις τους. Στις 13 Ιανουαρίου η αστυνομία αποσύρθηκε από τη «ζώνη κινδύνου». Πολλοί εκτιμούν ότι αυτό οφείλεται στις διαρκείς διαμαρτυρίες όπως επίσης και στην «καταστροφική» για τις αρχές ανταπόκριση των media.

Υπάρχει ευρύτερο ενδιαφέρον στο Αμβούργο για τα τελευταία γεγονότα; Που εντοπίζεται η κινητοποίηση;

Οι πρόσφατες διαμαρτυρίες εναντίον της «επικίνδυνης ζώνης» συμβαίνουν μέσα σ’ ένα ευρύ φάσμα από την φιλελεύθερη αριστερά μέχρι την ριζοσπαστική αριστερά, συμπεριλαμβανομένων πολλών κατοίκων από τις γειτονιές που επηρεάζονται.

Οι αλληλέγγυες διαμαρτυρίες/δράσεις στη Rote Flora, από την υποστήριξη των προσφύγων ως και την κόντρα ενάντια στις διαδικασίες εξευγενισμού, δεν γίνονται μόνο από τους ριζοσπάστες αυτόνομους αριστερούς αλλά από πιο διευρυμένα πολιτικά στρώματα της αριστεράς.

*ευχαριστώ τον Simon Brinkrolf για τη βοήθειά του.